موزه های ایران

موزه های ایران

 

برای اولین بار در دوره قاجاریه سازمانی به نام اداره عتیقات به ریاست ایرج میرزا وموزه ای بنام موزه ایران باستان تأسیس شد. پس از آن نخستین موزه دولتی در ایران توسط ناصرالدین شاه تأسیس شد. این موزه در سال 1248 ه ش در یکی از تالارهای وسیع کاخ گلستان تأسیس شد.


در سال 1295 ه . ش موزه ملی ایران در محل وزارت معارف برپا شد و ساختمان جدید موزه ایران باستان در سال 1315 ه . ش شکل گرفت و بعد از آن اقداماتی جهت تشکیل موزه های جدید از گنجینه بقاع متبرکه صورت گرفت و تالارهایی درآستان قدس رضوی و قم به آنها اختصاص یافت.

در ایران نیز مانند سایر نقاط گسترش موزه ها رشد سریع یافته است و هم اکنون در کشور تقریبا 156 موزه وجود دارد و در کنار این موزه ها محوطه ها و ابنیه های تاریخی زیادی نیز درهایشان بر روی عموم گشوده است.

اکثر موزه ها در ایران تحت سرپرستی سازمان میراث فرهنگی کشور می باشند ، اما تعدادی از موزه ها نیز توسط سازمان های مختلفی مانند شهرداری ، سازمان حفاظت  محیط زیست ، بنیاد مستضعفان و جانبازان ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، وزارت نیرو ، وزارت پست و تلگراف و تلفن ، بانک مرکزی و ..... سرپرستی و اداره می شوند.

موزه های هنر معاصر در ایران

مردم هر عصری به زبان همان عصر سخن می گویند و هنر را هم مثل همه چیزهای دیگر به همین زبان می فهمند . اگر حضور هنر در زندگی به هر دلیل کمرنگ شود ، این فقر حضور به زبان و فرهنگ نیز منتقل می شود و اگر زبان و فرهنگ عصر از حضور هنر تهی شود ، نه تنها راه ورود به هنر آینده بلکه حتی راه ادراک هنر گذشته نیز مسدود می گردد. بنابراین خواه برای رجوع به هنر گذشته و خواه برای ورود به هنر آینده باید از هنر امروز گذر کرد. هم اکنون در کشور 4موزه تحت عنوان موزه هنرهای معاصر وجود دارد ، موزه هنرهای معاصر (تهران ) و موزه هنرهای معاصر کرمان (موزه صنعتی ) تحت سرپرستی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موزه هنرهای معاصر (اصفهان ) و موزه هنرهای معاصر آبادان که تحت سرپرستی شهرداری اصفهان است.

موزه هنرهای معاصر تهران

موزه هنرهای معاصر در ضلع شمالی بلوار کشاورز و غرب پارک لاله واقع شده است و در 1356 فعالیت فرهنگی و هنری خود را آغاز کرد. در زمینی به وسعت 2000 مترمربع و پیرامون آن فضایی سبز و زیبا موسوم به پارک مجسمه با تندیس‌هایی ارزشمند از هنرمندان پر آوازه معاصر ایران و جهان قرار گرفته‌است‌.

ساختمان موزه که یکی از نمونه‌های با ارزش و کم همتای معماری نوین ایران است‌، با الهام از معماری سنتی ایران و مفاهیم فلسفی آن بنا شده است‌. طراحی و معماری این بنا به دست کامران دیبا انجام گرفته است‌. هشتی‌، چهارسو، معبر و گذرگاه از جمله عناصر چشم‌نوازی هستند که بازدیدکنندگان هنر دوست را به تأمل در هنر و فرهنگ ایران زمین وا می‌دارند. موزه هنرهای معاصر مرکز فعالیت‌ها و رویدادهای مهم هنری ایران در زمینه هنرهای تجسمی به شمار میآید. گالری موزه مکان برگزاری نمایشگاه‌های مختلف هنری است‌. به هنگام برپایی هر نمایشگاه‌، یک یا دو گالری نیز به نمایش گنجینه‌هایی از هنرمندان بزرگ جهان اختصاص می‌یابد.

ساختمان موزه تلفیقی ازمعماری مدرن و سنتی است که با الهام از بادگیرهای مناطق حاشیه کویر ایران ساخته شده است‌. تندیس‌هایی زیبا و با ارزش از هنرمندان معاصر هم‌چون هنری مور، آلبرتو جیاکومتی و پرویز تناولی فضای سبز اطراف را به پارک مجسمه بدل ساخته است‌. بیننده مسیری چرخشی را در گرداگرد فضای اصلی موزه می‌پیماید و پس از تماشای نگارخانه‌ها، به هشتی می‌رسد در دل هشتی‌، اثر زیبا و نوین ماده و فکر، که توسط هنرمند ژاپنی‌، نوریوکی هاراگوچی‌، از روغن و پولاد ساخته شده است‌، خود نمایی می‌کند.

مجموعه دایمی موزه هنرهای معاصر تهران از نزدیک به 3000 اثر ارزشمند و یکتا تشکیل شده که به نخبگان دیروز و امروز هنرهای تجسمی ایران و جهان تعلق دارد و در مالکیت موزه است‌. آثاری از هنرمندان پرآوازه مانند رنوار، لوترک‌، گوگن‌، پیکاسو، ماکس ارنست و ماگریت از آن جمله‌اند.

مجموعه‌ای تماشایی از هنرمندان پاپ و فتورئالیست انگلیسی و آمریکایی و نیز آثار دیدنی آبستره از جکسون پولاک‌، کلاین و سوییز در گروه آثار مدرن‌تر جای دارند.

موزه هنرهای معاصر تهران آثاری از بیکن‌، هاکنی‌، کیتاج‌، دو بوفه و جانسن را نیز در اختیار دارد.

موزه مجموعه‌ای است متشکل و نظام یافته از بخش‌های امور هنری‌، امور اداری‌، روابط‌عمومی‌، کتاب‌خانه تخصصی‌، روابط بین‌الملل‌، سینما تک‌، سمعی و بصری‌، خدمات نمایشگاهی‌، راهنمایان هنری‌، مراقبان‌، حراست‌، آرشیو آثار هنری‌، دبیرخانه دایمی نمایشگاه‌ها، فروشگاه کتاب و هم‌چنین کافی‌شاپ‌.

در کتاب‌خانه تخصصی موزه هزاران عنوان کتاب فارسی و غیر فارسی در زمینه‌های معماری‌، نقاشی‌، طراحی‌، ارتباط تصویری‌، عکاسی‌، صنعت سینما و دیگر زمینه‌های هنری گرد آمده است‌.

کتاب‌های کتاب‌خانه به روش LC (کتاب‌خانه کنگره‌) طبقه‌بندی و با نظام دهدهی دیویی فهرست نویسی شده و اطلاعات مربوط به هرکتاب در برگه‌های مؤلف‌، عنوان و موضوع انعکاس یافته است‌.

موزه هنرهای معاصر اصفهان

موزه هنری معاصر اصفهان بنایی است زیبا مربوط به دوره صفویه که در نزدیکی چهلستون و مرکز شهر اصفهان قرار دارد. این ساختمان در زمان حکومت قاجار تجدید بنا گردید و مسعود میرزا حاکم وقت اصفهان آنجا را محل سکونت و سپس محل حکومت خود را قرار داد. در زمان رژیم گذشته نیز به عنوان ساختمان استانداری مورد استفاده قرار می گرفت. با انتقال استانداری به محل جدید این عمارت که تقریباً مخروبه شده بود به همت شهرداری اصفهان مرمت و در بعضی موارد بازسازی کامل گردید و به موزه هنرهای معاصر اصفهان تبدیل شد و در 15 اسفند ماه 1373 رسماً  مورد بهره برداری قرار گرفت. این عمارت زیبا در دو طبقه بنا شده و دارای 6 سالن نمایشگاهی ، کتابخانه، امور اداری، مدیریت و سرایداری می باشد.

عمده فعالیت های موزه‌ هنرهای معاصر اصفهان عبارتند از :

 - برپایی نمایشگاههای هنری در سطح استانی، ملی و بین المللی.

- برگزاری جلسات سخنرانی و سمینارهای تخصصی در ارتباط با رشته های مختلف هنری.

- گردآوری، حفظ، مرمت و نمایش آثار هنری نفیس.

- برقراری ارتباط با موزه ها و مراکز فرهنگی، هنری، داخلی و خارجی.

- تحقیق و پژوهش در زمینه های هنری.

موزه هنرهای معاصر صنعتی کرمان

تاریخچه موزه

موزه هنرهای معاصر کرمان نمونه مناسبی است از بذر فرهنگ که به قصد بارور شدن و پروراندن افشانده شده که بروید و برویاند.

 تاریخچه این موزه به زمان بزرگمردی بازمی گردد که هم اکنون آرامگاهش در داخل کتابخانه این مجموعه فرهنگی می باشد. بنیانگذار این مجموعه مرحوم حاج علی اکبر صنعتی زاده است که در سال 1318 هـ. ش پرورشگاهی را جهت نگهداری کودکان یتیم بنیان نهاد. زمین این پرورشگاه درسال 1313 ه . ش از ورثه امیر احتشام با وجوه دریافتی از صندوق استانداری خریداری شد.یکی از کودکان یتیمی که د ر  این پرورشگاه پرورش یافته و پس از طی مدارج ترقی در زمینه ی هنر از نام آوران عصر خود گردیده، سیدعلی اکبر صنعتی هنرمند نقاش و مجسمه ساز معاصر است. آغاز فعالیت فرهنگی در پرورشگاه صنعتی سال 1328 ه ش است که با احداث کارگاه و نمایشگاهی از آثار نقاشی و مجسمه استاد صنعتی شروع می شود.  در سال 1341 کتابخانه ای نیز دراین مجموعه شروع به فعالیت می کند که از نخستین کتابخانه های کرمان می باشد . پس از درگذشت مرحوم حاج علی اکبر صنعتی زاده هیات مدیره پرورشگاه( کانون پرورش نونهالان صنعتی ) مسئولیت اداره پرورشگاه را به عهده گرفت. در سال 1356 باهزینه دفتر   فرح پهلوی ( بنیاد فرهنگ و هنر ایران) وهمکاری خانواده محترم صنعتی زاده که در امورفرهنگی و هنری دارای خدمات ارزنده ای بودند موزه هنرهای معاصر کرمان ( موزه صنعتی ) در محل پرورشگاه صنعتی افتتاح گردید. پس ا ز انقلاب اسلامی تا مدتی بخشهایی از موزه در اختیا ر نهادهای انقلابی( سپاه و جهاد) قرارداشت و در سال 1360 مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی بنیاد فرهنگ وهنر ایران ( که موزه زیر مجموعه آن بود) از وزارت فرهنگ و آموزش عالی منتزع شد و تحت پوشش وزارت فرهنگ وارشاداسلامی قرار گرفت. در سال  1364 اموا ل موزه و کتابخانه از نهادهای انقلابی تحویل گرفته می شود. درسال 1371 با مساعدت آقای مرعشی استاندار وقت کرمان تعمیراتی در موزه صورت پذیرفت و در فروردین ماه 1372 با حضور آقای هاشمی رفسنجانی رئیس جمهوری وقت موزه مجدد بازگشایی می گردد . در سال 1375 بابازدید دکتر حبیبی معاون اول رئیس جمهور اعتباراتی جهت خرید ساختمانهای استیجاری موزه از کانون پرورش نونهالان صنعتی و خرید آثار استاد سید علی اکبر صنعتی اختصاص می یابد. با تخصیص اعتبارات  فوق بخشی از اقدامات لازم انجام می پذیرد.

وضعیت فعلی

موزه هنرهای معاصر صنعتی کرمان را باید از سر حوصله دید و سنجید. این موزه به آثاری اصیل از اساتیدبلند آوازه جهان مزین است آثاری از اوگوست رودن هنر ی مور امیل نولده بن نیکلسن - واسیلیکاندینسکی ، آلبر مارکه ، بلاکادار، جاکوب اپشتاین ، و همچنین آثار بسیاری از هنرمندان معاصرایران از جمله محمد غفاری ( کمال المک) علی محمد حیدریان علی اکبر یاسمی رسام ارژنگی ، پرویزتناولی ، ژاره طباطبایی ، سهراب سپهری ، و جمعی دیگر از هنرمندان معاصر کشورآثار موجود موزه باسبکها و شیوه های گوناگونی آفریده شده است . أثار خطاطان ، خاکبازان ، مینی مالیست ها ومینیاتوریستها ، کانسپچول ها ، پاپ آرتها وآبستراکت ها را می توان در مجموعه آثار موزه مشاهده نمود.سعی بارز  موزه هنرهای معاصر کرمان نمایاندن جبنه های گوناگون هنرهای تجسمی ایران است.  آثارموجود شامل نقاشی های آبرنگ و رنگ روغن ، سیاه قلم و همچنین تابلوهای موزائیگ سنگ ، مجسمه هایگچی ، مرمری ، برنزی ، و چوبی هنرمندان ایرانی و خارجی می باشد. در این موزه 1200اثر هنری نگهداری میشود که در حدود نیمی از آثار متعلق به استاد سیدعلی اکبر صنعتی بوده و مابقی به سایرهنرمندان معاصر ایرانی و خارجی تعلق دارد سایر آثار موجود در موزه متعلق به بیش از 83 هنرمندمعاصرایرانی و 16 هنرمند خارجی می باشد... که به جرات می توان گفت بعد از موزه هنرهای معاصر تهران آثار موجود  در این موزه درکشور منحصر بفرد می باشد و  دارای غنی ترین گنجینه از هنر معاصر ایران و جهان در ایران می باشد .. ازویژگیهای منحصربفرد این موزه معماری آن می باشد . بنای موزه از خشت و آجر ساخته شده و سقف آن به شیوه  معماری سنتی ایران گنبدی است. سر در این موزه ترکیبی از آجر و کاشی های معرق فیروزه ای و سیاهرنگ می باشد که در سال 1327 هـ. ش احداث و به بنای اصلی الحاق گردیده است . پاکار سردر وپایه های آن از سنگ مرمر سفید ساخته شده است.  که همه روزه شاهد دیدار و بازدید گروههای متعدد از گردشگران ایرانی وخارجی از اقصی نقاط ایران و جهان می باشد. اکنون 26 سال از زمان شروع فعالیت این  موزه می گذرد وگذشت زمان و وقایع روزگار باعث فرسوده شدن ساختمان و تاسیسات مجموعه شده است

خلاصه فعالیتهای انجام شده

در پی بازدید مدیر کل فرهنگ وارشاد اسلامی از موزه و تنظیم تفاهم نامه مربوط به طرح توسعه موزه هنرهای معاصر ( صنعتی ) کرمان موارد مربوطه به سرعت در حال انجام است. در طی 10 جلسه برگزار شده از جلساتهیئت امناء موزه موارد ذیل بررسی  و اقدام گردیده است.

طرح توسعه

با توجه به گذشت بیش از 25 سال از افتتاح موزه و همچنین به منظور همگام سازی فعالیت و رویکردهای جدید هنری و ترویج هنرهای معاصر پس از نشست های فراوان مهندسین مشاور (طرح عرش ) انتخاب شدند و طرح توسعه موزه در 2 فاز طراحی گردید. همچنین به منظور رعایت حداکثر کیفیت درنشستی با آقای دکتر سمیع آذر رئیس مرکز هنرهای تجسمی ایران و رئیس موزه هنرهای معاصر تهرانضمن تبادل نظر با وی ، ایشان بعنوان مشاور ارشد پروژه انتخاب گردیدند . 

  1)فاز اول :

فاز اول شامل عملیات بازسازی فضای موزه با توجه به قدمت بناهای این مجموعه و لزوم آماده سازی و استحکامبخشی آن جهت ادامه فعالیت می باشد . عملیات استحکام بخشی و رطوبت زدایی ، ایجاد نورگیر،نصب سیستم های حرارتی ، برودتی و امنیتی ، گسترش فضای گالرهای موجود ، تجهیز بخشهای اداری و آماده سازی کتابخانه تخصصی پژوهشهای هنری از مجموعه اقدامات این فاز است. این فاز همزمان با تعطیلی موزه از تاریخ 23مهر ماه 82آغاز گردیده و مقرر است طی یک جدول زمانبندی چهار ماهه به بهره برداری برسد .

2) فاز دوم :

این فاز در بخش جدیدی که به تازگی به تملک درآمده است انجام خواهد شد . در این بخش قرار است گالری های جدید و استاندارد جهت نمایش آثار هنری ، کرویدور ارتباطی بین گالری های جدید و قدیم (فعلی ) موزهجهت گردش مرتبط در کل فضای موزه ، سالن پژوهشهای فرهنگی و هنری و امکانات رفاهی طراحی  گردد . همچنین عملیات به سازی فضای سبز موزه به شکل فراگیر و یکدست در این فاز انجام خواهد شد . این فازاواخر سالجاری آغاز خواهد شد و امید است در سال آتی  به بهره برداری برسد .

 3)  به دنبال پیگیری های انجام پذیرفته توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان و مساعدتهای انجام شده توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با بذل عنایت و توجه خانوادهفرهنگ پرور استاد زنده یاد سهراب سپهری مجموعه ای از آثار موجود آن زنده یاد نزد وراثشان به موزه هنرهای معاصر (صنعتی ) کرمان اهداءگردید . این آثار شامل نقاشی ها ، طرح ها ، دست نوشته ها و سایرمدارک و لوازم شخصی مرحوم سهراب سپهری می باشد . با انتقال این آثار به موزه هنرهای معاصر کرمان تعداد آثار و لوازم متعلق به مرحوم سهراب سپهری به 500 اثر رسید . آثار نقاشی سپهری بسیار کم مورد تجزیه و تحلیل جدید قرار گرفته و به ارزیابی دوره های مختلف کار و نقش وی در تاریخ معاصر هنرنقاشی ایران چندان پرداخته نشده است . شاید یکی از دلایل عمده این امر ، تنوع و پراکندگی آثارنقاشی سپهری باشد که درطول زمانی نزدیک به سی سال آفریده شده اند و دسترسی به بخش عمده ای از آنها برای بسیاری کسان امکان پذیر نبوده است . مجموعه آثار موجود در موزه مجموعه ای از کلیه آثارنقاشی و طراحی سپهری است که پس از درگذشت وی در نزد خانواده سپهری باقی مانده است . این آثار از  تنوع زیادی برخوردارند و نمونه های گوناگونی از برخی از دوره های مختلف نقاشی سپهری - و نه تمامی دوره ها را  - نشان  می دهند . این مجموعه باید به منزله گزارشی تلقی شود که حاکی از کیفیت تحول نقاشی سپهری در دوره هایی خاص و کوشش های پیوسته وی به هدف دستیابی به شکلهای مختلف بیان تصویری است .

تکنیک کار شده توسط سهراب سپهری در کا رهایش عبارتند از : ماژیک روی کاغذ ، آبرنگ ، رنگ روغن ،آبرنگ و گواش روی  مقوا ، آکرلیک روی مقوا و مداد رنگی. آثار موجود ایشان شامل کارهای نیمه انتزاعی ،انتزاعی ، پیش طرح و طرح های آزاد می باشد . 

4) در جهت نیل به مشارکت علاقمندان و استفاده از نظر صاحب نظران تشکیل انجمن دوستداران موزه هنرهای معاصر صنعتی در حال بررسی  می باشد ود ر اسرع وقت مطابق قوانین و با حضور علاقمندان ایجادخواهد شد موزه از تمامی علاقمندان به  عضویت در این انجمن دعوت به عمل می آورد . اطلاعات بیشتر درآینده نزدیک ارائه خواهد شد. 

5) از آنجائی که این موزه بنام مرحوم صنعتی زاده می باشد بنابر نظر مساعد آقای همایون صنعتی زاده    ( نوه مرحوم صنعتی زاده) مسابقه ی فرهنگی و هنری بزرگی به نام مرحوم صنعتی زاده درآیندهای نزدیک راه اندازی خواهد شد که شرایط آن بعد اعلام خواهد شد.

  خدمات موزه

هم اکنون موزه صنعتی با برگزاری نمایشگاههای مختلف از آثار هنرمندانی که آثار شان در گنجینه موزه موجود می باشد به فعالیت مشغول است . آثار هنرمندان استان نیز به طور مداوم در موزه به نمایش عمومی گذاشته می شود. کتابخانه تخصصی هنر نیز با حدود 10000 هزار عنوان کتاب فارسی ولاتین ویژه پژوشهای هنری در خدمت هنر دوستان می باشد . کتابخانه در سال 1378 افتتاح شده و  غیر ازخدمات  کتابداری نشست های مختلف علمی ، فرهنگی و آموزشی نیز در آن برای علاقمندان برگزار می شود. این کتابخانه دارای 530 عضو دائم و 122 عضو رایگان می باشد. لازم به توضیح است که تعداد کتب لاتین کتابخانه 350 عنوان بوده و 160 عنوان مجله و نشریه نیز در اختیار علاقمندان قرار می گیرد. سالن اجتماعات موزه نیز با دارا بودن سیستم پخش فیلم در خدمت برگزاری انجمن ها و همایش ها  مختلف فرهنگی وهنری می باشد.

 

  
نویسنده : خانه عمران ; ساعت ٧:۳٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۱٢/۸